Επιστολή από τον Σωτήρη Χαραλάμπη σχετική με τον ερχομό του Υψηλάντη στα Βέρβενα, την πολιορκία της Τριπολιτσάς, την πολιορκία των Πατρών. Αγωνία για την πρόσβαση του πολέμου και ελπίδες (22 Ιουνίου 1821 /Letter from Sotiris Charalambis (22 June 1821)
Περιπόθητοί ἐδικοί μου, καπιτάν Νικολάκη Χριστοδούλου, κ. Νικολάκη Πετμεζᾶ, κ. Ἀναγνώστη Κορδῆ καὶ λοιποί στρατιῶται τοῦ στρατοῦ μας, σᾶς ἀκριβοχαιρετῶ.
Καὶ μὲ το παρόν μου δὲν λέιπω νὰ σᾶς φανερώσω τὴν ὑγείαν μου, καὶ ἑπομένως νὰ σᾶς εἴπω, ὅ,τι κατὰ τὴν ἀπερασμένην ἑβδομάδα σᾶς ἀπεκρίθηκα εἰς ἓν ἀγαπητόν σας, ὁποῦ ἔλαβον εἰς τὸν ἅγιον Ἰωάννην τοῦ ἁγίου Πέτρου. Τὸ αὐτὸ γράμμα μου τὸ ἔστειλα εἰς τὸν κὺρ Χαραλάμπην Μπερούκα διὰ νὰ σᾶς τὸ στείλῃ, καὶ ἐλπίζω νὰ τὸ ἐλάβατε ἀσφαλεῖς. Τὴν αὐτὴν ἡμέραν ὁποῦ σᾶς ἔγραψα σήμερον ὀκτὼ ἐκατέβημεν εἰς τὸ Ἄστρος, εἰς ὑποδοχὴν καὶ προσκύνησιν τοῦ ὑψηλοτάτου Πρίγκηπος, τὸν ὁποῖον ἐσυντροφεύσαμεν ἕως εἰς Βέρβενα ὡμιλή……….. ἀ α γε στα περὶ τῆς Πατρίδος, ἐδόθη ἐκ τοῦ ὑψηλοτάτου τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ ζῆλον, διὰ τὴν καλὴν εὐταξίαν, καὶ ἐλπίζομεν διὰ τὴν θείαν βοήθειαν, διὰ τῆς συνεργείας του νὰ ἀξιωθῇ ἡ Πατρὶς κάθε ἀγαθόν. Γένοιτο. Ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι πρόκριτοι τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου ἔκριναν εὔλογον νὰ μείνωσι καὶ ἡ πρότερον ἀπεφασισμένη Γερουσία, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρόσθεσαν ἔτι τὸν ἅγιον Παλαιῶν Πατρῶν καὶ ἀδελφὸν κῦρ Ἀσημάκην Ζαΐμην διὰ νὰ ἀκολουθήσωσι συμφώνως μετὰ τῆς ὑψηλότητός του κάθε ὑπόθεσιν καὶ χρείαν τῆς τε πολιτικῆς και στρατιωτικῆς. Ἡμεῖς λοιπὸν στενεμένοι νὰ μι……θα ἀπὸ Βέρβενα καὶ νὰ ἀπεράσωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, διὰ ……. ὁποῦ ἔχει καὶ διὰ τὴν πολιορκίαν τῶν ἐχθρῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς Πάτρας. …….. τὴν προχθὲς οἱ Πατραῖοι καὶ Καλαβρυτινοί, καὶ χθὲς τὸ βράδυ ἔφθασα ἐγὼ ὡς τὰ ἐδῶ. Οἱ δὲ λοιποὶ ἐπέρασαν εἰς Καλάβρυτα. Ἔγκειται σφοδρὰ προσταγὴ παρὰ τοῦ ὑψηλοτάτου Πρίγκηπος ὣς τὰς ἐπαρχίας κηρύττεται, Φαναρίου, Γαστούνης, Πύργου, Καλαβρύτων, Βοστίτζης καὶ Πάτρας, ὁποῦ νὰ ἔρθουν μὲ τὰ ἄρματα, διὰ νὰ πολιορκήσουν τοὺς αὐτοὺς ἔχθρούς, τοὺς ὁποίους καὶ ἐλπίζομεν θείᾳ δυνάμει διὰ νὰ τοὺς ἀφανίσωμεν. Ἐγὼ σήμερον ἀπερνῶ εἰς χωρία Κλουκίνας, διὰ νὰ εὐγάλω μαστόρους, ὅσους ἡμπορέσω, νὰ ἀπεράσω ὣς τὰ Δερβένια, διὰ νὰ κάμω ὅ,τι δουλείαν … μὲ τοὺς ὁποίους καὶ πάλιν θέλω σᾶς γράψω.. Καὶ προχθὲς ἀπεφασίσθηκεν παρὰ τοῦ Πρίγκηπος διὰ νὰ σταλθῇ εἰς Δερβένια ὁ Κος Κωνσταντῆς Μαυρομιχάλης μὲ τετρακόσιους παραστάτας, ὁμοίως καὶ ἀπὸ Καρύταινα ἄλλοι 300 στρατιῶται καὶ 100 ἀπὸ Λεοντάρι καὶ ἄλλοι 100 ἀπὸ Ἅγιον Πέτρον, οἵτινες ἕως αὔριον ξεκινοῦν ἀπὸ Βέρβενα, συντροφευμένοι διὰ τὰ αὐτά. Καὶ ἄμποτε νὰ ἀνταμωθῆτε ἐν ὑγείᾳ
[ . . . ]
ἡμεῖς εὑρισκόμεθα μὲ τὴν ἔννοιαν διὰ τὸ σῶμα, ὁποῦ εὑρίσκεται εἰς Πάτρας, τὸ ὁποῖον ὡς παρίσταται συμποσοῦται ἀπὸ Λαλαίους καὶ λοιποὺς ἐπέκεινα τῶν τριῶν χιλιάδων. Διότι ὁ ἅγιος Θεὸς ἂς δώσῃ δύναμιν πρὸς τοὺς ἡμετέρους διὰ νὰ ἀντισταθοῦν καὶ νὰ ἀφανίσουν τοὺς ἐχθρούς.
Ἡ πολιορκία τῆς Τριπολιτζᾶς εὑρίσκεται πολλὰ καλά, καὶ μὲ μεγάλην γενναιότητα καὶ ….μερικῶς.. δὲν λείπουν οἱ ἡμέτεροι στρατιῶται, νὰ σκοτώσουν πολλοὺς τῶν ἐχθρῶν νὰ πιάσουν ζωντανούς, νὰ ….. ἀπὸ ζῶα ἀρκετά, ἐπ……… πρὸς αὐτοὺς μεγάλην δειλίαν τὴν ὁποίαν νὰ σᾶς ἐξιστορήσω περιττόν. Ἡ ἐν Μονεμβασίᾳ τύραννοι ἀπεφάσισαν νὰ δώσωσι τὰ ἅρματα, ἐκ τῶν ὁποίων εἰς τὴν προχθὲς παρασκευήν, ἔδωσαν τὰ ἅρματα καὶ ……. ἄνδρες καὶ γυναῖκες ὑπὲρ τοὺς τετρακοσίους. Ἔμειναν εἰσέτι καὶ ἄλλοι τόσοι σχεδόν, οἱ ὁποίοι καὶ κατ’αὐτὰς ἐλπίζομεν νὰ παραδωθοῦν ὡς καὶ οἱ λοιποί. Ἐλπίζομεν νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ ἴδιον καὶ πρὸς τοὺς Νεοκαστρίτας καὶ ἄμποτε νὰ τὸ ἀκούσωμεν κατ’αὐτὰς πρὸς χαροποιίαν της Πατρίδος. Ὁ ὑψηλότατος Πρίγκηψ ἐπροσκαλέσθη ἀπὸ ἡμᾶς διὰ νὰ ἀπεράσῃ εἰς Καλάβρυτα νὰ κατοικήσῃ ὡς ἀσφαλέστερον μέρος ἀπ’ ἐκεῖνον ὁποῦ εὑρίσκεται διὰ νὰ ……. ….. τὴν ἡμέραν ….. . Καθ᾿ ὁδὸν ὅμως χθὲς ἐλάβομεν γράμμα του καὶ μᾶς λέγει ὅτι μετέβαλε γνώμην, διὰ τὴν αἰτίαν τῶν ………. καστρῶν ἀπεφάσισε νὰ τοποθετηθῇ εἰς ………. καὶ οὗτως ἔκρινεν εὔλογον νὰ ἀπεράσῃ ἐκεῖ. Οἱ Λαλαῖοι ὁποῦ ἐπέρασαν εἰς Πάτρας δὲν εὑρῆκαν παραμικρὰν ἀνθίστασιν ὄθεν ἐπέρασαν. Οἵτινες ἔκαμαν μεγάλην φθορὰν εἰς τοὺς κατοίκους Γαστούνης, παίρνοντας ζῶα, ὅσα εὗρον ἀπὸ πρόβατα, γελάδια δεκάδας, ἐθανάτωσαν ὅσους εὕρηκαν ὀμπρός. Φθάσαντες ὅμως εἰς Πάτρας, δὲν τοὺς ἐδέχθηκαν εἰς τὸ κάστρον, ἀλλ’ εὑρίσκοντο ἔξω εἰς τὰ ὀσπίτια τού…. … καὶ οὗτως εἶναι στενοχωρημένοι καὶ ………….ὅτι ἐτρελάθηκαν. Ἡ προσταγὴ τοῦ πρίγκιπος …. Γέροντος … ἡ πολιορκία τῆς Πάτρας ἀπὸ Φαναρίτας, Πυργιώτας, Καλαβρυτινούς και Βοστιτζάνους διό … προσπαθήσωμε ὅλαις δυνάμεσι διὰ τὸν ἐξολοθρεμόν τους. Ἡ δειλία ὅμως τῶν Πατραίων καὶ Βοστιτζάνων εἶναι ἀνεκδιήγητος. Ἂν καλὰ καὶ οἱ ἐδικοί …… ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὸν Ὀμπλόν, ἐτραβίχθησαν ἀπ’ἐκεῖ. Ὁμοῦ κῦρ Ἀνδρέας μὲ τοὺς στρατιώτας του εὑρίσκεται εἰς Δεμέστιχα, ὁ κῦρ Σωτηράκης εἰς Νεζερὸν μετὰ τοῦ Φωτίλα … ὁμοῦ μὲ 300: στρατιώτας.
Τί μέλλει γενέσθαι, ἀγνοῶ, ἡ αὐθεντία σας λοιπὸν σταθ… τῆς ἀνδρείας, ἀκολοθήσετε … ὁποῦ ἡ χρεία τὸ καλεῖ συντροφευμένοι μὲ λοιποὺς … διὰ νὰ δείξετε τὰ ἑλληνικὰ ἀνδραγαθήματα, τὰ ὁποῖα καὶ δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι πράττετε πρὸς τοὺς ἑαυτούς. Ἐλπίζομεν μὲ… ὅτι … πρῶτοι νὰ ἀκούσωμεν τὸν ἀφανισμὸν τῶν εὑρισκομένων τυράννων εἰς Λεβαδίαν καὶ ἄμποτες. Ἡ αὐθεντία σας μὴν ἀμελῆτε νὰ μοὶ γράφετε εὐτυχῶς, διὰ τὴν ὑγείαν σας, ὁποῦ μοῦ εἶναι ἐπιθυμητόν, καὶ κάθε θέσιν, ὁποῦ ἔχετε ἀπὸ μέρος Ῥούμελης. Τὸ ἴδιον θέλω ἀκολουθῶ κ᾿ ἐγώ, εἰς τὸ νὰ σᾶς γράφω τὰ ἐδῶ διατρέχοντα.
1821 Ἰουνίου 22 Καλύβια
Ταῦτα καὶ μένω
ὁ δικός σας
Σωτ. Χαραλάμπης.
Υπό κατασκευή